Dış ticaret

GTİP kodu nedir, nasıl bulunur? Adım adım rehber

Yayın
Güncelleme
4 dk okuma
4 dk okuma

Kısa cevap

GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu), bir ürünün Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki 12 haneli kodudur. İlk altı hane Dünya Gümrük Örgütü'nün Armonize Sistem (HS) kodudur ve bütün üye ülkelerde aynıdır. Yedinci ve sekizinci haneler AB'nin Kombine Nomenklatür'ünden, kalanlar ulusal ayrıntıdan gelir. Kodu bulmak için ürünün malzemesi ve işlevi tarif edilir, tarife cetvelinde fasıldan alt pozisyona inilir, emin olunamazsa Ticaret Bakanlığı'ndan Bağlayıcı Tarife Bilgisi istenir.

Öne çıkanlar

  • GTİP 12 hanedir: ilk 6 hane uluslararası HS kodu, kalan haneler AB ve Türkiye'nin ayrıntısı.
  • Sınıflandırmada ürünün ticari adı belirleyici olmaz: malzeme, işlev ve işlenme derecesi belirler.
  • Kodundan emin olamıyorsanız Ticaret Bakanlığı'ndan Bağlayıcı Tarife Bilgisi isteyebilirsiniz.
  • Armonize Sistem'in yeni sürümü HS 2028, 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girecek.
İçindekiler
  1. GTİP kodu nedir?
  2. GTİP neden bu kadar önemli?
  3. GTİP kodu nasıl bulunur?
  4. Bağlayıcı Tarife Bilgisi nedir?
  5. Yanlış GTİP'in sonuçları neler?
  6. HS 2028 neyi değiştirecek?
  7. Sık sorulan sorular
  8. Kaynaklar

GTİP kodu nedir?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır ve bir ürünün Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki yerini gösterir. Gümrük vergisi oranı, ithalat ve ihracat rejimi, izin ve belge şartları, dış ticaret istatistikleri hep bu koda bağlıdır. Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre ilk altı rakam Dünya Gümrük Örgütü'ne üye bütün ülkelerin kullandığı Armonize Sistem (HS) kodudur, yedinci ve sekizinci rakamlar AB'nin Kombine Nomenklatür'ünden gelir.

GTİP'in haneleri
HanelerDüzeyKaynağı
1-2Fasıl (örneğin 84: makineler)Armonize Sistem, uluslararası
3-4PozisyonArmonize Sistem, uluslararası
5-6Alt pozisyonArmonize Sistem, uluslararası
7-8Kombine Nomenklatür ayrıntısıAB, Gümrük Birliği gereği
9-12Ulusal alt açılım ve istatistikTürkiye

Tarife cetveli her yıl güncellenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. Armonize Sistem ise beş altı yılda bir revize edilir.

GTİP neden bu kadar önemli?

  • Vergi: alıcının ülkesinde ödenecek gümrük vergisi koda göre belirlenir.
  • Rejim ve izinler: bazı kodlar lisans, kontrol belgesi ya da ön izin gerektirir.
  • Menşe kuralları: tercihli menşe hakkı ürünün koduna göre tanımlanan kurallara bağlıdır.
  • Belgeler: ticari fatura, beyanname ve ihracat e-faturasında aynı kodun yazılması gerekir.
  • İstatistik ve destekler: ihracat istatistikleri ve bazı destek programları koda göre izlenir.

GTİP kodu nasıl bulunur?

  1. Ürünü tarif edin

    Malzemesi ne, ne işe yarıyor, hangi aşamada (ham, yarı mamul, mamul), ambalajlı mı, set hâlinde mi? Ticari adı yerine bu soruların cevabını yazın.

  2. Faslı bulun

    Tarife cetvelinin bölüm ve fasıl başlıklarından ürünün ait olduğu faslı seçin. Bölüm ve fasıl notları, başlıktan daha bağlayıcıdır.

  3. Pozisyon ve alt pozisyona inin

    Armonize Sistem'in genel yorum kurallarını sırayla uygulayarak dört ve altı haneli düzeye inin.

  4. Ulusal haneleri seçin

    Ticaret Bakanlığı'nın tarife sorgulama aracında altı haneli koddan başlayarak 12 haneye kadar uygun açılımı seçin.

  5. Karşılaştırın

    Tedarikçinizin ya da alıcınızın kullandığı kodla ilk altı haneyi karşılaştırın. Altı hane farklıysa bir taraf yanlış sınıflandırıyor olabilir.

  6. Emin değilseniz resmî görüş alın

    Gümrük müşavirinize danışın ya da Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu yapın.

Bağlayıcı Tarife Bilgisi nedir?

Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB), başvuru üzerine Ticaret Bakanlığı'nın bir ürünün hangi GTİP'te sınıflandırılacağına dair verdiği yazılı karardır. Karar gümrük idaresini bağlar, böylece aynı ürün her beyannamede aynı kodla işlem görür. Yeni ürün, karışık bileşimli ürün ya da sınıflandırması tartışmalı ürünlerde başvurmak, sonradan çıkabilecek vergi farkı ve ceza riskini azaltır.

Yanlış GTİP'in sonuçları neler?

  • Vergi farkı ve ceza: sonradan yapılan kontrolde yanlış kod çıkarsa fark tahakkuk ettirilir ve ceza uygulanabilir.
  • Gecikme: gümrük kodu sorguladığında mal bekler, depolama ve gecikme maliyeti doğar.
  • Menşe hakkının kaybı: yanlış koda göre verilen menşe belgesi alıcının vergi indirimini riske atar.
  • Yanlış izin: kontrol belgesi gereken bir ürün, yanlış kodla bu şartı atlamış görünür ve sorun varışta çıkar.

Kodun belgeler arasında tutarlı olması, ihracatta gerekli belgeler yazısında anlattığımız çapraz kontrolün en önemli maddesidir.

HS 2028 neyi değiştirecek?

Dünya Gümrük Örgütü, Armonize Sistem'in sekizinci sürümü olan HS 2028 değişikliklerinin kabul edildiğini Ocak 2026'da duyurdu. Yeni sürüm 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girecek. Değişiklikler arasında aşılar ve temel tıbbi ürünler için yeni alt pozisyonlar, plastik atıklar için yeni ayrımlar ve gıda takviyelerinin sınıflandırmasında düzenleme var.

Etkilenen fasıllarda ürün satıyorsanız 2027 içinde kodlarınızı yeni tabloyla karşılaştırmanız gerekecek. Ürün kataloğunuzda GTİP'i tek bir yerde tutuyorsanız bu iş birkaç satırlık bir güncellemedir, her belgeye ayrı yazıyorsanız haftalar sürer.

Sık sorulan sorular

GTİP ile HS kodu aynı şey mi?

GTİP'in ilk altı hanesi HS kodudur. GTİP buna AB ve Türkiye'ye özgü altı hane daha ekler ve 12 haneye ulaşır.

GTİP kodu nereden öğrenilir?

Ticaret Bakanlığı'nın tarife sorgulama aracından, gümrük müşavirinizden ya da kesin sonuç için Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusuyla.

Aynı ürün farklı ülkelerde farklı kod alır mı?

İlk altı hane bütün HS ülkelerinde aynıdır. Sonraki haneler her ülkenin ya da birliğin kendi tarifesine göre değişir.

GTİP her yıl değişir mi?

Tarife cetveli her yıl yeniden yayımlanır ve ulusal hanelerde değişiklik olabilir. Altı haneli HS yapısı ise beş altı yılda bir değişir, sıradaki değişiklik HS 2028.

Kaynaklar

Asistanınıza sorun

Yazıyı kendi durumunuza uyarlamak için bir yapay zekâ asistanında açın.

Paylaş

LinkedInXWhatsApp

Bu yazı hakkında

Entrida Teknoloji ve Danışmanlık İstanbul'da KOBİ'lere yapay zekâ, otomasyon ve yazılım kuruyor. Yazıda geçen olgular sondaki kaynaklara dayanır. Bir hata görürseniz info@entrida.com.tr adresine yazın, düzeltip güncelleme tarihini ilerletiriz.

Bu yazı başka dillerde

Okudunuz, şimdi ölçelim.

On beş dakikalık ilk görüşmede sürecinizi dinliyoruz ve hangi işin önce sisteme bağlanacağını birlikte belirliyoruz.